Η “αστική γεωργία” στην Κίνα
Το 2011 ήταν έτος ορόσημο για την Κίνα: η χρονιά κατά την οποία η πλειοψηφία των κατοίκων της χώρας ζούσε πλέον σε πόλεις και όχι στην ύπαιθρο. Με δεδομένο ότι η Κίνα έχει το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά μόνο το 10% της γης της διατίθεται για παραγωγή τροφίμων (ένα μεγάλο ποσοστό θεωρείται μολυσμένο, ενώ ένα άλλο εξίσου μεγάλο είναι απομακρυσμένο ή μη καλλιεργήσιμο), το πρόβλημα της εξασφάλισης γεωργικών προϊόντων, σε μια χώρα, μάλιστα, που παραδοσιακά ήταν αυτοσυντηρούμενη, εμφανίζεται κρίσιμο.
Πηγή: shanghaiexpat.com
Η «γεωργική κουλτούρα», όμως, είναι βαθιά ριζωμένη στους Κινέζους, κι έτσι, μαζί με την μετακόμιση του πληθυσμού στις πόλεις, άρχισε να αναπτύσσεται και η αστική γεωργία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, αρκετές από τις μεγαλύτερες πόλεις της Κίνας πέτυχαν να καλύπτουν τις ανάγκες τους από την τοπική παραγωγή, δηλαδή από αγροκτήματα που δεν απέχουν περισσότερο από 10 χιλιόμετρα από τα σημεία διάθεσης. Ειδικά στη Σαγκάη, όπως αναφέρει το WWF, η τοπική κυβέρνηση οργάνωσε ένα αποτελεσματικό σύστημα, όχι μόνο για την παραγωγή τροφίμων, αλλά και τη διαχείριση των αποβλήτων, καθώς χρησιμοποιεί τη βιομάζα για παραγωγή καθαρής ενέργειας. Από τα τέλη του 20ου αιώνα, κατά την επίσημη άποψη, η Σαγκάη εξασφαλίζει «σχεδόν το 100% σε κοτόπουλα, αυγά και γάλα, το 80% των λαχανικών και ψαριών του γλυκού νερού, και το 50% του χοιρινού κρέατος» από μια συνολική έκταση 300.000 εκταρίων, έναν «πράσινο δακτύλιο» ο οποίος έχει ενσωματωθεί στην πόλη.
Το σύστημα συνίσταται, κατά βάση, στη διαχείριση της γης, δηλαδή στην εξασφάλιση ότι παράλληλα με το ανθρωπογενές αστικό περιβάλλον, στην ίδια περιοχή, θα αναπτύσσεται και η γεωργία. Στο πλαίσιο αυτό αυξήθηκαν τα μεροκάματα των αγροτών, καθώς και οι κρατικές επιδοτήσεις και χρηματοδοτήσεις για αγροτική παραγωγή. Αναπτύχθηκαν νέα και βελτιώθηκαν παλιότερα προγράμματα ελέγχου της ποιότητας των τροφίμων, ενώ οι πολίτες ενθαρρύνονται, όπου αυτό είναι εφικτό, να καλλιεργούν τον δικό τους κήπο, και όλοι μαζί να ενισχύουν την αυτο-οργάνωσης της κοινότητας τους.
Σε πολλές πόλεις της Κίνας, ήδη προωθούνται μελέτες νέας τυπολογίας στην ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τη διασφάλιση της γεωργικής παραγωγής. Στη Σαγκάη, για παράδειγμα, ένα master plan μιας ευρύτατης περιοχής, οραματίζεται εντός του αστικού περιβάλλοντος, την ύπαρξη σύγχρονων αγροκτημάτων, αλλά και τη δυνατότητα κάποιος να μπορεί να καλλιεργήσει τα προϊόντα που καταναλώνει ή ακόμη περισσότερα, εξασφαλίζοντας επιπλέον εισόδημα. Με τον τρόπο αυτό, η πόλη θα γίνει πιο πράσινη, καθαρότερη, με πιο ευτυχισμένους ανθρώπους, και μέσω ενός ευρύτατου συστήματος ανακύκλωσης των οργανικών απορριμμάτων, περισσότερο υπεύθυνη για την παραγωγή και χρήση της ενέργειας.
Φυσικά, οι προθέσεις είναι πάντα καλές, αλλά η πραγματικότητα συχνά εμφανίζεται ως μια …μπουλτόζα, που ισοπεδώνει αγροτικές εκτάσεις, για να κτιστούν στη θέση τους τεράστιας κλίμακας κατασκευές, προσφέροντας σουρεαλιστικές εικόνες με γερανούς και βαριά μηχανήματα, ζώα, αλλά και αστούς που βγαίνουν για μια καλοκαιρινή βόλτα. Η σύγκρουση των δυο «κόσμων» είναι αναμφισβήτητα σκληρή, δύσκολη και σε κάποιες περιπτώσεις ανεπιτυχής, αλλά το δίδαγμα που βγαίνει απ’ αυτή είναι και το «κλειδί» της μελλοντικής αστικοποίησης: οι πόλεις πρέπει να αναπτύξουν αποτελεσματικούς τρόπους για την επίλυση του ζητήματος των χώρων πρασίνου, την ενέργεια και την παραγωγή τροφίμων, ενσωματώνοντας παράλληλα την άναρχη δόμηση, ειδικά καθώς οι αστικοί πληθυσμοί αυξάνονται ταχύτατα και οι ανάγκες μεγεθύνονται.